Wat is een maandafrekening?

Een maandafrekening (ook maandfacturatie genoemd) is een facturatiesysteem waarbij je leverancier elke maand de werkelijke kost van je verbruik aanrekent, op basis van de maandelijkse uitlezing van je digitale meter. Er zijn dus geen voorschotten meer, en er volgt geen jaarafrekening aan het einde van het jaar: die twee mechanismen worden vervangen door één maandelijkse factuur die exact overeenkomt met wat je verbruikte.

Praktisch krijg je elke maand een factuur die het verbruik van de voorbije maand toont, vermenigvuldigd met de actuele tarieven uit je contract, plus de pro rata berekende vaste kosten, nettarieven en heffingen.

Op een rij

Wat verandert er ten opzichte van het voorschotsysteem?

In het klassieke systeem betaal je elke maand een vast voorschot (een schatting), en pas één keer per jaar verrekent je leverancier dat met je werkelijke verbruik via de jaarafrekening. Bij maandafrekening valt die cyclus weg.

Wat betaal je per maand?

Voorschot + jaarafrekening
Vast bedrag (schatting)
Maandafrekening
Werkelijk verbruik van die maand

Voorspelbaar?

Voorschot + jaarafrekening
Ja, zelfde bedrag elke maand
Maandafrekening
Nee, varieert sterk per seizoen

Verrekening achteraf?

Voorschot + jaarafrekening
Ja, via jaarafrekening
Maandafrekening
Nee, al verrekend per maand

Risico op groot bedrag in één keer?

Voorschot + jaarafrekening
Ja, bij te laag voorschot
Maandafrekening
Nee, gespreid per maand

Reageren op besparingen zichtbaar?

Voorschot + jaarafrekening
Pas op de volgende jaarafrekening
Maandafrekening
Direct, vanaf de volgende maand

Voor wie is maandafrekening beschikbaar?

Twee voorwaarden moeten samen vervuld zijn:

  1. Je hebt een digitale meter. Zonder digitale meter is er geen maandelijkse uitlezing en is maandafrekening technisch niet mogelijk.
  2. Je woont in Vlaanderen. De verplichting voor leveranciers om de optie aan te bieden geldt sinds 1 januari 2024 enkel in het Vlaamse Gewest. In Brussel en Wallonië bestaat geen vergelijkbare wettelijke verplichting, al bieden enkele leveranciers daar wel vrijwillig vergelijkbare formules aan.

Voldoe je aan beide? Dan moet je leverancier je de optie aanbieden, voor zowel elektriciteits- als gascontracten. De keuze is en blijft jouw beslissing: je leverancier kan je niet verplichten over te stappen, behalve in één specifiek geval (zie volgende sectie).

Wat als ik nog geen digitale meter heb?

In Vlaanderen rolt Fluvius de digitale meter gefaseerd uit. Wil je er sneller eentje? Je kan zelf een plaatsing aanvragen bij Fluvius: meer info op onze pagina over de digitale meter.

Wanneer is maandafrekening verplicht?

Bij dynamische elektriciteitscontracten (waarbij de prijs per uur of per kwartier varieert volgens de groothandelsmarkt) is maandafrekening de enige werkbare optie. Je kan onmogelijk een vast voorschot betalen op een prijs die nog niet bekend is. Voor dit type contract is maandfacturatie dus verplicht, en niet meer een keuze.

Voor sommige variabele contracten met kwartaal-geïndexeerde parameters (waarbij de eindprijs pas na het kwartaal vaststaat) is maandfacturatie technisch niet mogelijk. In dat geval blijft het klassieke voorschotsysteem van toepassing.

Eerlijke afweging

Wat zijn de voordelen en nadelen?

Maandafrekening is niet automatisch beter dan het voorschotsysteem: het is anders. Hier de eerlijke afweging, zonder cijfers op te kloppen.

Voordelen

  • Direct zicht op je verbruik: een besparing zie je al de maand erna in je factuur;
  • Geen onaangename verrassing op een jaarafrekening;
  • Geen discussie over een te laag of te hoog ingeschat voorschot;
  • Maakt dynamische contracten en hun besparingspotentieel mogelijk;
  • Je behoudt al je rechten op betalingsplan en sociaal tarief zoals bij elk ander contract.

Nadelen

  • Sterk wisselende maandbedragen: winterfacturen kunnen 2 tot 3 keer hoger zijn dan zomerfacturen;
  • Minder budgetcomfort voor wie het liefst elke maand exact hetzelfde betaalt;
  • Je krijgt elke maand een factuur in plaats van enkele per jaar: meer administratie;
  • Bij een elektrische auto, warmtepomp of zwembad kunnen piekmaanden financieel zwaar wegen.

💡 Wist je dat? Volgens cijfers van de Vlaamse Nutsregulator (VNR) heeft momenteel ongeveer 7 % van de gezinnen met een digitale elektriciteitsmeter al voor maandafrekening gekozen, en iets meer dan 5 % voor gas. Het blijft dus eerder een bewuste keuze dan de standaard. Bekijk de volledige cijfers en wat in 2026 verandert →

Hoe schakel je over op maandafrekening?

Bij de meeste leveranciers regel je de overstap in een paar klikken: geen nieuwe contract nodig, geen onderbreking van levering.

  1. 1

    Log in bij je leverancier

    Open je klantenzone of leveranciersapp. De optie staat meestal onder "Mijn facturen", "Facturatievoorkeuren" of "Mijn contract".

  2. 2

    Wissel de facturatiefrequentie

    Kies "maandelijkse afrekening op werkelijk verbruik" in plaats van "voorschot". Vindt je de optie niet, contacteer dan de klantendienst: die is verplicht je de keuze aan te bieden.

  3. 3

    De overstap start de volgende maand

    Vanaf de eerstvolgende afrekeningsperiode krijg je maandelijkse facturen in plaats van voorschotten. Je laatste voorschot wordt verrekend op je eerste maandafrekening of via een aparte slotverrekening van het oude systeem.

Wil je terug naar het voorschotsysteem? Dat kan ook altijd, via dezelfde route: geen opzegtermijn vereist.

Veelgestelde vragen

Kost maandafrekening extra geld?
Nee. De totale jaarkost van je energie blijft hetzelfde: alleen de spreiding van de betalingen verandert. Je leverancier mag geen aparte kost aanrekenen voor het kiezen van maandafrekening.
Wat met mijn lopend voorschotcontract als ik overstap?
Je contract zelf, met dezelfde tarieven en voorwaarden, blijft gewoon doorlopen. Alleen de facturatiewijze verandert. Je laatste voorschot wordt verrekend op je eerste maandafrekening, of via een tussenafrekening.
Kan ik kiezen voor maandafrekening op gas en op voorschot op elektriciteit?
Bij de meeste leveranciers nee: de facturatiekeuze geldt voor het volledige contract, voor zowel gas als elektriciteit. Een paar leveranciers laten een gesplitste keuze toe; vraag het na bij je klantendienst.
Wat als ik moeite heb om een hoge wintermaand te betalen?
Je hebt nog steeds recht op een betalingsplan, gratis aan te vragen bij je leverancier, net als bij elke andere factuur. In Vlaanderen mag je leverancier geen aanmaningskosten aanrekenen voor herinneringen, en bij ernstige betalingsproblemen kan je terecht bij het OCMW.
Welke leveranciers bieden maandafrekening aan?
Alle leveranciers in Vlaanderen zijn sinds 2024 wettelijk verplicht de optie aan te bieden aan klanten met een digitale meter: voor producten waarbij maandfacturatie technisch mogelijk is. Concreet betekent dat alle grote spelers (ENGIE, Luminus, TotalEnergies, Eneco, Mega, Bolt, Frank Energie, OCTA+, en alle anderen) deze keuze in hun klantenzone aanbieden.
Maakt maandafrekening mijn factuur hoger in de winter?
Ja, in absolute bedragen. De jaarkost verandert echter niet: je betaalt simpelweg in de wintermaanden wat je daadwerkelijk verbruikt, in plaats van het gespreid te doen via een vast voorschot. Voor wie verwarmt op gas of elektriciteit, kunnen winterfacturen 2 tot 3 keer hoger uitvallen dan zomerfacturen.

Twijfel over maandafrekening of voorschotten? Wij helpen je kiezen. (Gratis service)

Het is dezelfde jaarkost, maar de spreiding hangt af van je situatie. Laat je gratis terugbellen voor een tweede mening, of vergelijk online welke leverancier en contracttype het best bij jouw verbruikspatroon passen.

— OF — Energievergelijker
Advertentie van Selectra Gratis telefonische dienst van Selectra. Onze adviseurs begeleiden je bij het overstappen of verhuizen en helpen je het beste partneraanbod te vinden voor jouw situatie.