Door
In één tabel
Vast vs variabel vs dynamisch — in één oogopslag
| Vast | Variabel (spot) | Dynamisch | |
|---|---|---|---|
| Prijs vast voor … | 1 — 3 jaar | Per maand of kwartaal aangepast | Per uur of kwartier |
| Reactie op marktbeweging | Geen (beschermd) | Snel (1 — 3 mnd) | Directe doorvertaling |
| Gemiddelde meerprijs (CREG) | ≈ 28 % (€ 11/mnd elektriciteit) ; 27 % (€ 17/mnd gas) | Referentie (0 %) | Wisselt sterk per maand |
| Marktaandeel BE (sept 2025) | ≈ 50 % | 46 % elektriciteit ; 48 % gas | 0,4 % (vooral Vlaanderen) |
| Past bij … | Wie risico mijdt | Wie marktvertrouwen heeft | Wie verbruik kan plannen |
Prijs vast voor …
- Vast
- 1 — 3 jaar
- Variabel (spot)
- Per maand of kwartaal aangepast
- Dynamisch
- Per uur of kwartier
Reactie op marktbeweging
- Vast
- Geen (beschermd)
- Variabel (spot)
- Snel (1 — 3 mnd)
- Dynamisch
- Directe doorvertaling
Gemiddelde meerprijs (CREG)
- Vast
- ≈ 28 % (€ 11/mnd elektriciteit) ; 27 % (€ 17/mnd gas)
- Variabel (spot)
- Referentie (0 %)
- Dynamisch
- Wisselt sterk per maand
Marktaandeel BE (sept 2025)
- Vast
- ≈ 50 %
- Variabel (spot)
- 46 % elektriciteit ; 48 % gas
- Dynamisch
- 0,4 % (vooral Vlaanderen)
Past bij …
- Vast
- Wie risico mijdt
- Variabel (spot)
- Wie marktvertrouwen heeft
- Dynamisch
- Wie verbruik kan plannen
Bron: CREG-rapport september 2025. Cijfers zijn gemiddelden voor een Vlaams gezin met standaardverbruik.
Vast contract: zekerheid heeft een prijskaartje
Bij een vast contract staat je energieprijs vast voor de hele looptijd — typisch 1 tot 3 jaar. Wat er ook gebeurt op de markt, je betaalt hetzelfde per kWh. Voor gezinnen met een strak budget en weinig tolerantie voor verrassingen is dit het rustigste contract.
Die rust kost geld. Volgens de CREG betalen gezinnen op een vast elektriciteitscontract gemiddeld 28 % meer dan op een variabel — concreet ongeveer € 132 per jaar extra. Voor aardgas loopt het verschil op tot 27 %, ofwel ruim € 200 per jaar extra. De vraag is niet of vast duurder is, maar of de zekerheid het waard is voor jou.
Wanneer is vast slim? Als je verwacht dat de gas- of stroomprijzen stijgen (zoals nu bij escalatie in het Midden-Oosten) — of als budgetzekerheid voor jou belangrijker weegt dan optimale prijs.
Variabel contract: goedkoper, maar gevoelig voor schokken
Bij een variabel contract schommelt je prijs mee met de markt. Er bestaan twee varianten:
- Forward-contracten : prijs wordt periodiek aangepast op basis van termijnprijzen op de groothandelsmarkt.
- Spotcontracten : prijs volgt de dagelijkse marktprijzen op de energiebeurs. Dit is vandaag het meest aangeboden variabele type — wat de meeste mensen bedoelen met "variabel".
Volgens de CREG heeft 46 % van de Belgische huishoudens een spotcontract voor elektriciteit, en 48 % voor aardgas. Dat aandeel groeit, deels omdat veel leveranciers vandaag bijna uitsluitend nog spotproducten aanbieden.
⚠️ Let op: de CREG-cijfers dateren van september 2025, vóór de huidige spanningen. Het risico van variabele contracten wordt vooral zichtbaar bij geopolitieke onrust — wie nu een variabel contract heeft, voelt elke prijsbeweging vrij snel op de factuur.
Dynamisch contract: transparant maar veeleisend
Een derde optie is het dynamisch contract — je betaalt per uur of kwartier de werkelijke marktprijs op de Belgische day-ahead markt. Ideaal voor wie verbruik kan plannen rond goedkope uren: thuisbatterij, warmtepomp, elektrische wagen of slimme apparaten.
Het nadeel: complexiteit en risico zijn hoog. Een dure dag (storm, koudegolf, geopolitieke schok) reflecteert zich onmiddellijk op je verbruik. Volgens de CREG koos eind september 2025 slechts 0,40 % van de Belgische huishoudens voor een dynamisch contract — bijna uitsluitend in Vlaanderen, waar maandafrekening + digitale meter standaard zijn.
Korte beslishulp
Welke keuze past bij jou?
Kies vast als …
- budgetzekerheid je top-prioriteit is ;
- je een stijging verwacht ;
- je liever vooraf weet wat je betaalt.
Kies variabel als …
- je risico kan dragen ;
- je vertrouwt op stabilisatie ;
- je 10 — 30 % kost wil besparen.
Kies dynamisch als …
- je verbruik flexibel is ;
- je smart-tech hebt (batterij, EV, warmtepomp) ;
- je elke kWh wil optimaliseren.
Wil je de afweging dieper bekijken? Lees onze uitleg over het verschil tussen vast en variabel, of bekijk de actuele aanbiedingen per leverancier.
Veelgestelde vragen
Kan ik tussentijds overstappen van vast naar variabel of omgekeerd?
Vergelijk de CREG-cijfers (28% meerprijs vast) elke maand?
Wat als ik een vast contract heb en de markt zakt?
Welke leveranciers bieden vandaag nog échte vaste contracten aan?
Vast of variabel: wat past bij jouw verbruik? (Gratis service)
Een Selectra-adviseur loopt je verbruikspatroon en risicoprofiel door, en rekent voor of de zekerheid van vast in jouw situatie de meerprijs waard is. Gratis check, geen druk. We helpen je nu!
