Vast of variabel energiecontract: wat kost je die zekerheid echt?
Kies je best voor een vaste of een variabele prijs? In tijden van geopolitieke onrust, zoals het conflict in het Midden-Oosten dat de Europese gasprijzen in maart 2026 met bijna 30% deed stijgen, is die keuze actueler dan ooit. Wat zijn de voor- en nadelen, en wat kost die zekerheid je concreet? Selectra legt het voor je uit
Vast contract: zekerheid heeft een prijskaartje, maar is het nu slim?
Bij een vast contract staat je energieprijs vast voor de hele duur van het contract: doorgaans één of twee jaar. Wat er ook gebeurt op de energiemarkten, jij betaalt altijd hetzelfde bedrag per kWh.
➡️ Dat geeft rust en maakt budgetteren eenvoudig.
En dat is vandaag bijzonder relevant. Wie een variabel contract heeft, voelt prijsstijgingen door geopolitieke spanningen vaak binnen enkele weken op de maandelijkse factuur. Gezinnen met vaste contracten merken dit niet.
Maar die gemoedsrust heeft een prijs. Volgens de CREG, gebaseerd op marktgegevens van september 2025, betaal je voor een vast elektriciteitscontract gemiddeld 28% meer dan voor een variabel product. Concreet komt dat neer op ongeveer €11 per maand extra. Voor aardgas loopt dat verschil op tot 27% of €17 per maand.
Variabel contract: goedkoper, maar gevoelig voor geopolitiek
Bij een variabel contract schommelt je energieprijs mee met de markt. Er zijn twee varianten:
- Forward-contracten: je prijs wordt periodiek aangepast op basis van termijnprijzen op de groothandelsmarkt
- Spotcontracten: je prijs volgt de dagelijkse marktprijzen op de energiebeurs. Dit is vandaag het meest aangeboden variabele contracttype, en wat de meeste mensen bedoelen met een "standaard variabel contract"
Spotcontracten zijn de afgelopen jaren sterk in populariteit gestegen. Volgens de CREG heeft ongeveer 46% van de Belgische huishoudens een spotcontract voor elektriciteit, en 48% voor aardgas. Dat heeft deels te maken met de keuze van de consument, maar ook met het feit dat leveranciers steeds vaker enkel nog spotproducten aanbieden.
⚠️Let op: dit is gebaseerd op het CREG-rapport met cijfers van september 2025 en dus voor de oorlog in Het Midden-Oosten. Het risico van variabele contracten wordt duidelijk in tijden van onrust.
De recente escalatie tussen de VS, Israël en Iran heeft meteen gevolgen gehad voor de LNG-markt, en wie een variabel contract heeft, voelt dat snel op de factuur.
Dynamische contracten: de meest transparante optie
Een derde en nog meest onbekende optie, is het dynamisch contract. Hierbij betaal je per kwartier de werkelijke marktprijs op de Belgische day-ahead markt. Dit type contract is ideaal voor wie thuis over slimme technologie beschikt (denk aan een thuisbatterij, warmtepomp of laadpaal) en zijn verbruik flexibel kan plannen.
Het nadeel: de complexiteit is hoog en het risico ook.
De CREG rapporteerde eind september 2025 slechts 0,40% van de Belgische huishoudens met een dynamisch contract, bijna uitsluitend in Vlaanderen.
Wat is de beste keuze voor mij?
Er bestaat geen universeel antwoord, maar enkele vuistregels helpen je op weg:
- Kies een vast contract als je zekerheid en voorspelbaarheid belangrijk vindt, of als je verwacht dat de energieprijzen de komende tijd zullen stijgen
- Kies een variabel spotcontract als je bereid bent een zeker risico te nemen in ruil voor een potentieel lagere prijs
- Overweeg een dynamisch contract alleen als je verbruik echt flexibel is en je over de juiste technologie beschikt
Vergelijk leveranciers, stap over en bespaar op je facturen! ✔ 100% gratis
