Waarom te veel zonne-energie slecht nieuws is voor jouw energiefactuur
Zonnepanelen zijn goed voor het klimaat, de populariteit ervan stijgt jaar na jaar en de overheid moedigt de installatie ervan aan. Maar er is een keerzijde die weinig mensen kennen. Op bepaalde momenten is er in België te veel zonne-energie beschikbaar, en dat zorgt voor problemen op het elektriciteitsnet. De CREG, de federale energiewaakhond, publiceerde daar recent een nota over op basis van gegevens tussen februari en september 2025.
Hoe kan er te veel groene energie zijn?
Het klinkt tegenstrijdig. Meer zonne-energie is toch beter? Dat klopt in principe, maar het elektriciteitsnet werkt anders dan een waterreservoir. Vraag en aanbod moeten op elk moment van de dag perfect in balans zijn. Als er meer stroom geproduceerd wordt dan verbruikt, raakt het net overbelast. En dat kan leiden tot storingen of zelfs een black-out.
💡Op een zonnige zondag in de lente of zomer, wanneer veel mensen zonnepanelen laten draaien maar het verbruik laag is, kan er een fors overschot aan stroom op het net komen. Dat overschot moet ergens naartoe, maar als er niet genoeg flexibiliteit in het systeem zit om het weg te werken, ontstaat er een gevaarlijke situatie.
Wat is incompressibiliteit precies?
De CREG spreekt in haar nota over "incompressibiliteit". Dat is een technische term voor een situatie waarbij het overschot aan zonne-energie niet meer weggewerkt kan worden, ook al geven de prijzen op de energiemarkt duidelijke signalen dat er te veel stroom is.
Normaal gezien reageren energieproducenten op lage of zelfs negatieve stroomprijzen door hun productie te verminderen. Maar zonnepanelen kunnen niet zomaar worden uitgeschakeld door een marktprijssignaal. Ze produceren stroom zolang de zon schijnt, ongeacht wat de markt vraagt. En als er te veel van die installaties tegelijk actief zijn, raakt het systeem in een situatie die moeilijk te beheersen is.
Hoe groot is het probleem in België?
De CREG analyseerde de periode van februari tot september 2025 en stelde vast dat situaties van incompressibiliteit zich al regelmatig voordoen. Ze treden voornamelijk op in het voor- en najaar, op momenten dat de zon volop schijnt maar het verbruik laag ligt. Naarmate er meer zonnepanelen bijkomen in België, zal dit vaker en ernstiger worden.
Wanneer gebeurt dit?
Vooral op zonnige dagen in het voorjaar en de zomer, wanneer veel zonnepanelen op volle kracht draaien maar het verbruik laag is. Denk aan een zonnige zondag in april of mei: fabrieken zijn gesloten, mensen zijn buiten en gebruiken weinig stroom thuis, maar de zonnepanelen van duizenden Belgische gezinnen en bedrijven draaien op volle toeren.
Waarom is dit een probleem?
Als het overschot te groot wordt, komt de stabiliteit van het net in gevaar. In het ergste geval kan dat leiden tot storingen of onderbrekingen van de stroomlevering.
Om dat te vermijden moeten netbeheerders ingrijpen, en dat kost geld. Die kosten worden uiteindelijk verrekend in de nettarieven op jouw energiefactuur. Hoe vaker er ingegrepen moet worden, hoe hoger die kosten oplopen.
- Wat kan ik als consument doen?
- Een thuisbatterij plaatsen zodat je zelf het overschot van je zonnepanelen opslaat in plaats van het op het net te gooien
- Je verbruik verschuiven naar momenten dat er veel zon is, bijvoorbeeld de wasmachine of vaatwasser overdag laten draaien
- Een dynamisch energiecontract overwegen, waarbij je automatisch profiteert van lage prijzen op zonnige momenten
