Half miljoen Belgen overleven op het sociaal tarief
Uit de Maandelijkse Boordtabel Elektriciteit en Aardgas van de CREG blijkt dat meer dan 544.000 Belgische huishoudens een beschermd energietarief betalen omdat ze het reguliere markttarief niet kunnen dragen. Dat is bijna één op de tien gezinnen. De cijfers werpen een ongemakkelijke vraag op: hoe lang is dit systeem houdbaar? Selectra schetst de situatie
CREG-data tonen dat bijna één op tien gezinnen het reguliere markttarief niet kan dragen
Uit de meest recente cijfers van het CREG-rapport blijkt dat er 544.495 beschermde klanten voor elektriciteit, 343.663 voor gas zijn. Samen vertegenwoordigen ze honderden duizenden gezinnen die zonder de sociale tarieven in ernstige financiële problemen zouden komen door hun energiefactuur.
Het sociaal tarief voor elektriciteit bedraagt in maart 2026 gemiddeld 27,32 cent per kilowattuur, inclusief alle kosten. Het commerciële tarief, eveneens berekend door de CREG op basis van het actieve marktaanbod, ligt op 35,42 cent.
💡Het verschil: ruim 8 cent per kilowattuur, of omgerekend zo'n 280 euro minder per jaar voor een gemiddeld gezin.
Wie heeft recht op het sociaal tarief?
Het sociaal tarief is weggelegd voor een specifieke groep: mensen die een verhoogde tegemoetkoming ontvangen van de ziekte- en invaliditeitsverzekering, leefloners, mensen met een handicap en een aantal andere beschermde categorieën. Het tarief wordt automatisch toegekend.
Van de 544.495 beschermde klanten die de CREG registreert, valt het overgrote deel onder het federale sociale tarief. Per statuut en gewest ziet de verdeling er als volgt uit:
- 525.818 gezinnen vallen onder het federale sociale tarief
- 18.677 genieten van een regionaal statuut, toegekend door de distributienetbeheerder
- In Brussel heeft 14,84 procent van alle elektriciteitsklanten een sociaal tarief
- In Wallonië is dat 13,01 procent, in Vlaanderen 8,70 procent
Een systeem onder druk
Het hoge aantal beschermde klanten is geen tijdelijk verschijnsel. De energiecrisis van 2022-2023 heeft een structureel spoor nagelaten. Gezinnen die toen in betalingsmoeilijkheden kwamen, hebben dat statuut vaak behouden. En door de aanhoudend hoge facturen blijft de drempel voor reguliere tarieven hoog.
Naast de beschermde klanten registreert de CREG ook een tweede categorie: de zogenaamde gedropte klanten. Dit zijn huishoudens die geen leverancier meer hebben gevonden op de vrije markt en automatisch worden doorverwezen naar het SOLR-tarief, een vangnetprijs berekend door de netbeheerder. In maart 2026 gaat het om 69.328 gezinnen, vrijwel allemaal in Vlaanderen.
Het SOLR-tarief is niet goedkoop: gemiddeld 39,58 cent per kilowattuur, ruim boven zowel het sociale als het commerciële tarief. Gedropte klanten betalen dus juist méér, terwijl ze precies de groep zijn die het moeilijkst een leverancier vindt.
Sociaal tarief vs. SOLR-tarief: wat is het verschil?
Het sociaal tarief is een beschermd tarief voor gezinnen die voldoen aan specifieke sociale criteria, zoals leefloners of mensen met een verhoogde ziekteverzekeringstegemoetkoming. Het wordt automatisch toegekend en is met 27,32 cent per kilowattuur het goedkoopste tarief op de markt.
Het SOLR-tarief (Supplier of Last Resort) is een tijdelijk vangnet voor wie zonder energieleverancier valt, ongeacht inkomen of sociale situatie. Het is bewust duurder — 39,58 cent per kilowattuur — om klanten aan te sporen snel een nieuw contract af te sluiten.
💡 Ter vergelijking: het gewone commerciële tarief bedraagt 35,42 cent per kilowattuur.
De structurele paradox
De sociale tarieven worden gefinancierd via de energieheffingen, die door alle consumenten worden betaald als onderdeel van hun factuur.
Volgens de CREG-data maken heffingen 27,14 procent uit van de gemiddelde Belgische elektriciteitsfactuur.
Dat betekent dat de bescherming van kwetsbare gezinnen deels wordt gefinancierd door andere gezinnen, ook al zijn die zelf niet vermogend.
Naarmate het aantal beschermde klanten stijgt, stijgt ook de last van die solidariteitsheffingen voor de overige klanten. Hoe meer mensen bescherming nodig hebben, hoe duurder de energie wordt voor wie geen recht heeft op dat statuut.
Bespaar op je energiefactuur (Gratis service)
Bel nu met een energieadviseur voor gratis en persoonlijk advies, of vergelijk zelf energiecontracten online. We helpen je nu!
Bespaar op je energiefactuur (Gratis service)
Laat je gratis terugbellen door een energieadviseur of vergelijk zelf energietarieven met onze energievergelijker.
Wat zeggen de cijfers over armoede?
Het hoge aantal sociale klanten is ook een indicator voor bredere sociale ongelijkheid. Energie is een basisbehoefte, en wie die niet kan betalen aan markttarieven, heeft doorgaans ook elders moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. De 544.000 sociale klanten in de CREG-data zijn geen abstracte statistiek: het zijn concrete gezinnen die maandelijks rekenen of ze het hoofd boven water kunnen houden.
💡De vraag die de cijfers niet beantwoorden, maar wel oproepen: wat gebeurt er als de groothandelsprijzen opnieuw stijgen? De buffer die het sociaal tarief biedt, is reëel maar niet onbeperkt. Een nieuwe energiecrisis zou opnieuw honderdduizenden gezinnen in de problemen kunnen brengen, en de vraag of het huidige beschermingssysteem daartegen bestand is, blijft voorlopig onbeantwoord.
