Dreigt een nieuwe energiecrisis? Zo verschilt de situatie van 2022
De recente stijging van de gasprijzen roept herinneringen op aan de energiecrisis van 2022, toen Europese huishoudens geconfronteerd werden met ongeziene prijsniveaus. Europese gasprijzen zijn de voorbije dagen opnieuw fors gestegen door spanningen in het Midden-Oosten en zorgen over de bevoorrading. Toch is de situatie vandaag niet volledig vergelijkbaar met die van vier jaar geleden. De Europese energiemarkt is intussen veranderd, en dat kan bepalen hoe zwaar een nieuwe prijsschok uiteindelijk doorweegt. Selectra schetst de situatie.
Gasvoorraden blijven een belangrijke graadmeter
Een van de belangrijkste factoren in de energiemarkt zijn de Europese gasvoorraden. Volgens cijfers van de Gas Infrastructure Europe lag het gemiddelde vulniveau van de Europese gasopslag begin maart rond 30% van de capaciteit. Dat is relatief laag voor deze periode van het jaar, al ligt het nog boven sommige historische dieptepunten uit eerdere winters.
De vrees bij analisten is vooral dat Europa de lente ingaat met minder reserves dan normaal. Die periode is cruciaal omdat landen dan beginnen met het aanvullen van hun voorraden voor de volgende winter. Als de markt op dat moment al onder druk staat, kan dat de prijzen in de zomer onverwacht sterk doen stijgen.
💡Dat is precies wat er gebeurde tijdens de energiecrisis van 2022. Toen schoten de gasprijzen in augustus naar recordniveaus van meer dan €300 per megawattuur, omdat Europese landen massaal gas probeerden in te slaan voor de winter.
Europa is minder afhankelijk van Russisch gas
Een belangrijk verschil met 2022 is dat Europa vandaag minder afhankelijk is van Russische gasleveringen. Sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 hebben Europese landen hun energiebeleid versneld aangepast.
Volgens cijfers van de Internationaal Energieagentschap (IEA) is het aandeel Russisch gas in de Europese import de voorbije jaren sterk gedaald. Europese landen hebben hun bevoorrading diverser gemaakt en importeren vandaag meer gas uit andere regio’s, zoals Noorwegen, de Verenigde Staten en Noord-Afrika.
Dat betekent dat één leverancier minder invloed heeft op de hele Europese markt. Tegelijk blijft er een nieuwe kwetsbaarheid bestaan: de afhankelijkheid van de wereldwijde LNG-markt.
LNG maakt Europa flexibeler, maar ook gevoeliger voor concurrentie
Steeds meer gas dat Europa gebruikt komt vandaag onder de vorm van vloeibaar aardgas (LNG). Dat gas wordt per schip vervoerd vanuit landen zoals de Verenigde Staten of Qatar.
Volgens prognoses van het Internationaal Energieagentschap kan Europa in 2026 zelfs recordvolumes LNG importeren. Dat biedt flexibiliteit: gas kan vanuit verschillende regio’s komen en is minder afhankelijk van vaste pijpleidingen.
Maar er is ook een keerzijde. LNG wordt wereldwijd verhandeld, waardoor Europa rechtstreeks concurreert met andere grote afnemers, zoals China, Japan en Zuid-Korea. Wanneer Aziatische landen meer betalen, kunnen LNG-tankers hun koers aanpassen en naar die markten varen.
Dat gebeurde ook tijdens de energiecrisis van 2021-2022 en dreigt opnieuw te gebeuren wanneer de vraag wereldwijd stijgt.
Twijfel je over een vast of variabel energiecontract afsluiten? (Gratis dienst)
Bel Selectra voor een gratis telefonische vergelijking en advies of vergelijk alle contracten online. Onze medewerkers zijn nu bereikbaar!
Twijfel je over een vast of variabel energiecontract afsluiten? (Gratis dienst)
Dien een terugbelverzoek in OF vergelijk met de Selectra energievergelijker online.
Energieverbruik ligt lager dan vóór de crisis
De energiecrisis van 2022 heeft ook het gedrag van consumenten en bedrijven veranderd. Door hogere prijzen en energiebesparende maatregelen is het energieverbruik in veel Europese landen gedaald.
Volgens cijfers van de Europese Commissie daalde het gasverbruik in de Europese Unie tussen 2022 en 2024 met ongeveer 15% ten opzichte van eerdere jaren. Die daling komt door verschillende factoren:
- energie-efficiëntie bij bedrijven
- betere isolatie bij woningen
- gedragsveranderingen bij consumenten
Een lagere vraag kan helpen om prijsstijgingen gedeeltelijk op te vangen wanneer het aanbod onder druk staat.
Ook in 2026 blijft de markt kwetsbaar
Hoewel de situatie structureel anders is dan in 2022, zijn er nog altijd risico’s. De recente stijging van de gasprijzen toont hoe gevoelig de markt blijft voor geopolitieke spanningen. Wanneer meerdere factoren tegelijk samenkomen, bijvoorbeeld lage voorraden, concurrentie met Azië en verstoringen in de LNG-aanvoer, kan de prijs opnieuw snel stijgen.
Conclusie: waarin verschilt de huidige situatie van de energiecrisis in 2022?
De huidige prijsstijgingen tonen dat energie opnieuw een geopolitieke kwestie is. Toch verschilt de situatie van die tijdens de energiecrisis van 2022. Europa heeft zijn bevoorrading diverser gemaakt, investeert meer in hernieuwbare energie en verbruikt minder gas dan enkele jaren geleden.
Dat betekent niet dat nieuwe prijspieken uitgesloten zijn. Maar de kans op een crisis van dezelfde omvang als in 2022 lijkt voorlopig kleiner. Zolang Europa zijn energiebronnen blijft diversifiëren en de vraag onder controle houdt.
