Ether-tv in België: tv via antenne, zenders en frequentie

Wat is ether-tv?

Ether-tv is digitale televisie die via radiogolven wordt uitgezonden en die je met een gewone antenne opvangt. De techniek heet DVB-T, of DVB-T2 in de moderne versie, en wordt in het Frans TNT genoemd. Ze volgde de analoge etheruitzendingen op, die in november 2008 in Vlaanderen en op 1 maart 2011 in de Franse Gemeenschap werden uitgeschakeld.

Het grote voordeel is de prijs: ether-tv is volledig gratis en zonder abonnement. Na de aankoop van een antenne betaal je niets meer, in tegenstelling tot een tv-abonnement via kabel of internet. Het nadeel is het zeer beperkte aanbod, zonder uitzending gemist, zonder opnamefunctie en zonder themazenders.

Verwar ether-tv niet met de andere ontvangstmanieren. Satelliet vraagt een schotelantenne, kabel is de klassieke teledistributie van Telenet en VOO, en IPTV loopt over je internetverbinding zoals bij Proximus. Wil je de betalende formules vergelijken, bekijk dan onze gids over tv-abonnementen in België of het volledige overzicht van telecomabonnementen.

Welke zenders ontvang je in Wallonië en Brussel?

In het zuiden van het land en in Brussel is de RTBF de technische operator van de ether-tv, en dat sinds eind 2007. Haar gratis pakket bestaat vandaag uit drie RTBF-zenders en de Duitstalige zender BRF TV, die enkel in twee korte tijdsvensters per dag te zien is.

Twee zenders verlieten de ether de afgelopen jaren, waardoor veel lijsten op het internet niet meer kloppen. Euronews wordt niet meer uitgezonden sinds 1 maart 2023, toen de doorgifteplicht van de RTBF wegviel, en de Brusselse zender BX1 zette haar etheruitzending stop op 19 maart 2021.

Op dezelfde multiplex staan ook vijf radiozenders in digitale kwaliteit: La Première, VivaCité, Tipik, Classic 21 en Musiq3. Je vindt ze terug in het radiomenu van je toestel, zonder extra apparatuur.

Welke antenne en decoder heb je nodig?

Dit deel is enkel relevant als je in Wallonië of Brussel woont, want in Vlaanderen valt er niets op te vangen. De apparatuur moet de UHF-band (470-694 MHz) bestrijken, waarin kanaal 42 van de RTBF valt.

Welke antenne kies je?

De keuze hangt vooral af van je afstand tot de zendmast en van wat er tussen je woning en die mast staat. Een buitenantenne is bijna altijd betrouwbaarder, maar in een goed gedekte stad kan een binnenantenne volstaan.

• Dakantenne: de meest betrouwbare oplossing, met een stabiel signaal ook aan de rand van het dekkingsgebied;
• Balkon- of zolderantenne: een goed compromis wanneer het dak onbereikbaar is, op voorwaarde van vrij zicht richting de mast;
• Binnenantenne: enkel bruikbaar dicht bij een zendmast, het best bij een raam in de juiste richting;
• Versterkte antenne: nuttig bij een zwak signaal, maar nadelig in een goed gedekte zone omdat ze ook de ruis versterkt.

Voorzie ook een coaxkabel van goede kwaliteit tussen de antenne en het toestel. Een te lange, geplette of slecht afgeschermde kabel kost enkele decibel en doet de zenders soms al volledig verdwijnen.

Hoe richt je je antenne in 5 stappen?

Het richten draait om twee zaken: de richting en de polarisatie. Die tweede is de klassieke valkuil, want ze verschilt van Frankrijk. De Belgische ether-tv zendt verticaal uit, de Franse TNT horizontaal.

1. Zet de antenne verticaal gepolariseerd, met de staafjes rechtop: een antenne die voor Franse zenders werd geplaatst, moet een kwartslag gedraaid worden;
2. Richt ze op de dichtstbijzijnde RTBF-mast (Waver, Luik, Namen, Doornik, Anderlues, Profondeville of Brussel, afhankelijk van je locatie);
3. Zoek het meest vrije zicht en vermijd gebouwen, heuvels en bomen tussen de antenne en de mast;
4. Stel bij in kleine stappen van enkele graden en laat na elke aanpassing het toestel opnieuw naar zenders zoeken;
5. Controleer signaalsterkte en -kwaliteit in het instelmenu van je televisie en zet de antenne definitief vast op de beste stand.

Over de dekking: de laatste cijfers die de CSA publiceerde, brengen binnenontvangst met een antenne bij een raam op ongeveer 75 % van de bevolking van de Franse Gemeenschap, tegenover bijna 100 % bij buitenontvangst met een dakantenne. Die cijfers dateren wel van vóór de overstap naar het ene kanaal 42 in 2023, die het zendnetwerk hertekende: beschouw ze als een orde van grootte, niet als een garantie voor jouw adres. Ze verklaren wel goed waarom een binnenantenne van woning tot woning heel andere resultaten geeft.

Welke decoder is verplicht?

Sinds de modernisering van 2023 volstaat niet elke decoder meer. Je hebt verplicht apparatuur nodig die DVB-T2 met HEVC-videodecompressie (H.265) ondersteunt: een oudere DVB-T-tuner toont geen enkele zender meer.

• Recent televisietoestel: de DVB-T2 HEVC-tuner zit al ingebouwd, je sluit gewoon de antenne aan en laat de zenders zoeken;
• Ouder toestel: je hebt een externe DVB-T2 HEVC-decoder nodig, door de RTBF geprijsd tussen 20 en 30 € en te koop bij de meeste elektro- en elektronicawinkels.

Zo'n decoder sluit je met HDMI op de televisie aan en krijgt de antenne op zijn coaxingang. De RTBF beschrijft die handeling en die prijsvork in haar handleiding voor ether-tv in hoge definitie, gepubliceerd bij de start van het nieuwe netwerk op 1 september 2023.

Om te controleren of je toestel geschikt is, zoek je in de technische fiche of handleiding naar de vermeldingen DVB-T2 én HEVC of H.265. Toestellen die sinds ongeveer 2017 in België verkocht werden, hebben die tuner bijna allemaal, maar de vermelding DVB-T2 alleen, zonder HEVC, is niet voldoende. Een etherdecoder geeft trouwens enkel toegang tot de vier gratis zenders: hij vervangt de decoder van een operator niet en biedt geen uitzending gemist of opnamefunctie.

Alternatieven voor ether-tv

Of je nu in Vlaanderen woont waar de ether leeg is, of in Wallonië waar vier zenders te weinig zijn, er bestaan vier volwaardige alternatieven. Twee ervan zijn gratis, de twee andere zijn betalend maar bieden een volledig aanbod.

• VRT MAX: gratis, met Één, Canvas en Ketnet live en als uitzending gemist — sinds 2018 de enige manier om de VRT-zenders zonder abonnement te bekijken;
• Auvio (RTBF): gratis, met La Une, Tipik en La Trois live en als uitzending gemist, na het aanmaken van een account;
• Satelliet met TV VLAANDEREN: betalend, maar de enige oplossing zonder kabel en zonder internet, interessant voor een tweede verblijf;
• Tv-abonnement bij een operator: betalend, met tientallen zenders, opnamefunctie en uitzending gemist via kabel of IPTV.

Streaming werkt op zowat elk verbonden toestel: computer, smartphone, tablet en smart tv, maar ook via een Chromecast, Apple TV, Amazon Fire TV Stick, Android TV-box of spelconsole. Een verbinding van ongeveer 5 Mb/s volstaat in HD, meer als er verschillende schermen tegelijk kijken.

Wil je geen decoder in huis, dan bestaan er ook tv-formules zonder decoder die met een app op je smart tv werken. Die aanpak wint aan belang: de RTBF liet weten haar etheruitzendingen mogelijk rond 2027 te stoppen, in het kader van haar beheersovereenkomst.

Veelgestelde vragen over ether-tv in België

Hieronder vind je de antwoorden op de vragen die Belgische kijkers het vaakst stellen over televisie via de antenne. Ze vullen de vorige secties over apparatuur en dekking aan.