Door
Welke twee temperaturen moet je onthouden?
Alles komt neer op twee richtwaarden. Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV), dat in België over de voedselveiligheid waakt, situeert de goede zone van de koelkast tussen 0 en 4 °C in het koudste deel. Voor de diepvriezer is de richtlijn nog eenvoudiger: maximaal -18 °C.
Die waarden zijn een sanitair plafond, geen doel om te verbeteren. Veel Belgische gezinnen draaien er ruim onder zonder het te beseffen, omdat de knop van de koelkast geen graden toont maar standen van 1 tot 5 of van 1 tot 7. Eén stand extra "voor alle zekerheid" en het toestel maakt koude die niemand nodig heeft. Reken op ongeveer 5 % meer verbruik per graad te veel in een koelkast, en 5 tot 10 % in een diepvriezer.
Bespaar op je energiefactuur (Gratis service)
Laat je gratis terugbellen door een energieadviseur of vergelijk zelf energietarieven met onze energievergelijker.
Wat kost een te koude koelkast per jaar?
Neem een recente koel-vriescombinatie, met een verbruik van ongeveer 250 kWh per jaar. Met een prijs voor huishoudelijke elektriciteit in België van € 0,34 tot € 0,37 per kWh, alle componenten inbegrepen, weegt dat toestel al bijna € 90 per jaar op je factuur.
| Werkelijke instelling | Extra verbruik | Geschatte meerkost per jaar |
|---|---|---|
| 3 °C in plaats van 4 °C | +5 % | ongeveer € 4 |
| 2 °C in plaats van 4 °C | +10 % | ongeveer € 9 |
| 0 °C in plaats van 4 °C | +20 % | ongeveer € 18 |
Schattingen van Selectra op basis van een toestel van 250 kWh per jaar en een gemiddelde prijs van € 0,35 per kWh, btw inbegrepen. Bewaartemperaturen: aanbevelingen van het FAVV.
Op zich gooien 18 euro geen enkel budget om. Het bedrag verdubbelt wel met een aparte diepvriezer, het keert elk jaar terug zonder iets op te leveren, en het komt boven op de andere verbruiksposten in huis.
Is kouder dan beter voor je voeding?
We denken al snel dat een koelkast op 1 °C voeding langer bewaart. In werkelijkheid zijn de houdbaarheidsdata vastgelegd voor bewaring binnen de aanbevolen zone: lager gaan verlengt die termijn met geen enkele dag, en doet de sla achteraan in het toestel zelfs bevriezen. Dezelfde logica geldt voor de diepvriezer: op -25 °C blijft een zakje erwtjes niet beter dan op -18 °C.
Het omgekeerde is evenmin een goed idee. De FOD Volksgezondheid herinnert eraan dat koude bacteriën niet vernietigt: ze vertraagt alleen hun vermenigvuldiging. Zodra de temperatuur klimt, hernemen kiemen zoals listeria hun gang. Een koelkast op 8 °C levert je één of twee euro per jaar op en kan je een voedselvergiftiging kosten.
De juiste instelling is dus niet de koudste en ook niet de zuinigste: het is de hoogste instelling die veilig blijft. In de praktijk komt dat neer op 4 °C.
Hoe meet je de echte temperatuur van je koelkast?
De stand op de knop leert je niets: hij komt met geen enkele precieze temperatuur overeen en verschilt van merk tot merk. De enige manier om te weten waar je staat, is meten, en het FAVV beveelt een methode aan die je zonder bijzonder materiaal toepast:
- Vul een glas met water en steek er een keukenthermometer in;
- Zet het glas in het koudste deel, onderaan bij de meeste modellen, net onder de ventilator bij no-frosttoestellen;
- Laat het glas enkele uren staan, het liefst een hele nacht;
- Lees de waarde af zonder het glas eruit te halen en corrigeer de knop met één stand per keer.
Waarom een glas water in plaats van de lucht? De lucht zakt bij elke deuropening en klimt meteen weer, waardoor de aflezing misleidend is. Water reageert traag en geeft de temperatuur weer die je voeding echt ondergaat. Een controle bij het begin van de zomer en bij de start van de winter volstaat, precies de twee momenten waarop de temperatuur in de keuken het sterkst verandert.
Welke twee lekken zie je niet?
Een goed ingestelde thermostaat volstaat niet als het toestel tegen zichzelf vecht. Anders dan je intuïtie zegt, helpt de ijslaag op de wanden van de diepvriezer niet om de koude vast te houden: ze isoleert de wanden van de inhoud en dwingt de motor om langer te draaien. Zodra de laag dikker wordt dan 3 à 4 mm, is het tijd om te ontdooien. De klus is vervelend, maar hij kan het verbruik van de diepvriezer met ongeveer 30 % verlagen.
Het tweede lek zijn de deurrubbers, waarvan het materiaal met de jaren verhardt en warme lucht permanent laat binnensijpelen. De test duurt tien seconden. Schuif een blad papier tussen de deur en de omlijsting, sluit de deur en trek eraan: komt het blad er zonder enige weerstand uit, dan doet het rubber zijn werk niet meer. Het is een goedkoop onderdeel in verhouding tot wat het elke dag laat verliezen.
Wat doe je met je thermostaat tijdens een hittegolf?
Wanneer de keuken 30 °C haalt, is de reflex verleidelijk: de knop een stand hoger zetten om het toestel te "helpen". Dat is net het gebaar dat je vermijdt. De koelkast houdt zijn instelling probleemloos aan, alleen doet hij dat door meer te verbruiken, en de doelwaarde verlagen maakt dat extra zomerverbruik alleen erger. Dit helpt wel:
- Laat een warme schotel afkoelen op het werkblad voor je hem in de koelkast zet;
- Neem in één keer alles wat je nodig hebt, zodat de deur op de warmste uren minder open gaat;
- Maak de achterkant van het toestel vrij en stof het rooster af, zodat de afgevoerde warmte weg kan;
- Zet de koelkast weg van de oven en de kookplaat wanneer de keuken dat toelaat.
Laat de instelling ook staan voor je op vakantie vertrekt: een koelkast die weinig open gaat, verbruikt vanzelf al minder. De echte vraag ligt elders. Bekijk welke toestellen je uitschakelt voor je vertrekt, en wat de oven, de plancha en de barbecue in de zomer echt kosten.
Eerst de juiste instelling, dan de juiste prijs per kWh
Je toestellen correct instellen verlaagt het aantal kWh dat je verbruikt. De prijs die je voor elke kWh betaalt, hangt alleen van je contract af, en de verschillen tussen leveranciers lopen op tot tientallen, soms honderden euro's per jaar. Selectra begeleidt je gratis bij het vergelijken van de aanbiedingen op de Belgische markt.
